Mỗi ngày, một nhân viên văn phòng trung bình phải xử lý từ 20 đến 40 đầu việc khác nhau, từ email, báo cáo, cuộc họp cho đến những yêu cầu phát sinh đột xuất. Thế nhưng không phải ai cũng hoàn thành đúng tiến độ. Lý do không phải vì họ thiếu năng lực, mà vì họ thiếu kỹ năng sắp xếp công việc khoa học.
Sắp xếp công việc không đơn giản là ghi một to-do list rồi thôi. Đó là kỹ năng xác định đúng việc cần làm, đúng thứ tự ưu tiên, đúng thời điểm và đúng người thực hiện. Bài viết này sẽ cung cấp định nghĩa rõ ràng, lợi ích cụ thể và 9 bước sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên để bạn áp dụng ngay hôm nay.
Mục lục
Kỹ năng sắp xếp công việc khoa học là khả năng xác định, phân chia và phân bổ các nhiệm vụ cần thực hiện trong từng khoảng thời gian một cách hợp lý, thay vì làm theo cảm tính hay xử lý theo thứ tự xuất hiện.
Nhiều người nhầm lẫn giữa “bận rộn” và “hiệu quả”. Một người có thể làm việc 10 tiếng mỗi ngày nhưng vẫn không đạt kết quả như kỳ vọng, bởi vì họ đang dành phần lớn thời gian cho những việc sai thứ tự hoặc sai mức độ ưu tiên. Khi bạn biết cách sắp xếp công việc khoa học, bạn sẽ tập trung đúng vào những việc thực sự tạo ra kết quả.
Kỹ năng này không chỉ dành riêng cho nhà quản lý. Bất kỳ ai, từ nhân viên, sinh viên cho đến người tự kinh doanh, đều cần đến nó khi phải xử lý nhiều đầu việc cùng lúc.

Khi nắm vững cách sắp xếp công việc khoa học, bạn sẽ nhận ra sự khác biệt rõ rệt trong cả chất lượng công việc lẫn chất lượng cuộc sống. Cụ thể, những lợi ích bạn có thể đạt được bao gồm:

Dưới đây là quy trình gồm 9 bước để sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên một cách bài bản. Mỗi bước được xây dựng dựa trên các phương pháp quản lý thời gian đã được kiểm chứng thực tế. Bạn không cần áp dụng tất cả cùng lúc mà hãy bắt đầu từ bước 1, rồi dần dần tích hợp các bước còn lại vào thói quen hằng ngày.
Việc đầu tiên bạn cần làm là ghi tất cả đầu việc ra một danh sách tổng duy nhất, bao gồm công việc lớn, nhỏ, cả việc công lẫn việc cá nhân mà không phân loại vội. Mục đích của bước này là đưa tất cả những gì đang chiếm dụng không gian trong đầu ra khỏi ký ức và vào hệ thống. Khi mọi thứ đã nằm trên giấy hoặc trong công cụ quản lý, não bộ của bạn sẽ không còn phải liên tục nhắc nhở bản thân và vì vậy có thể tập trung hơn vào việc thực hiện.
Từ Master List, bạn tiếp tục chia nhỏ thành danh sách công việc theo tháng, theo tuần và theo ngày để biết rõ từng giai đoạn cần làm gì. Một lưu ý quan trọng là bạn hãy thường xuyên kiểm tra lại danh sách tổng để không bị sa đà vào những việc “có vẻ gấp” mà thực ra không mang lại giá trị tổng thể.

Ma trận Eisenhower là công cụ trực quan nhất để phân biệt “quan trọng” và “khẩn cấp”, hai khái niệm mà nhiều người hay nhầm lẫn với nhau. Chẳng hạn, một email cần trả lời trong 30 phút là khẩn cấp nhưng chưa chắc quan trọng. Ngược lại, việc xây dựng quy trình làm việc cho cả nhóm là quan trọng nhưng không nhất thiết phải làm ngay hôm nay.
| Phân loại | Cách xử lý |
| Quan trọng và khẩn cấp | Làm ngay, ưu tiên tuyệt đối |
| Quan trọng nhưng không khẩn cấp | Lên kế hoạch cụ thể thời điểm sẽ làm |
| Khẩn cấp nhưng không quan trọng | Giao cho người khác nếu có thể |
| Không khẩn cấp và không quan trọng | Loại bỏ, vì đây là những việc đang lãng phí thời gian của bạn |
Phương pháp ABCDE được áp dụng khi trong cùng một nhóm ưu tiên, chẳng hạn đều là “quan trọng và khẩn cấp”, bạn vẫn cần xác định thứ tự làm trước làm sau một cách rõ ràng hơn. Cách thực hiện là gán chữ cái từ A đến E cho từng đầu việc dựa trên mức độ hậu quả nếu không làm: A là việc bắt buộc phải làm, còn E là việc có thể loại bỏ hoàn toàn.
Trong nhóm A, bạn tiếp tục đánh số thứ tự A1, A2, A3 để biết chính xác mình cần bắt đầu từ đâu mỗi ngày. Nguyên tắc cốt lõi cần ghi nhớ là bạn không được chuyển sang nhóm B khi nhóm A chưa xong và không để nhóm C lấp đầy thời gian dành cho nhóm A.

Vào cuối mỗi ngày làm việc, bạn hãy xem lại những việc chưa xong và xây dựng checklist cho ngày hôm sau theo thứ tự ưu tiên đã phân loại. Lợi ích của thói quen này rất rõ ràng: khi bắt đầu ngày mới, bạn chỉ cần tập trung thực hiện thay vì mất 20 đến 30 phút buổi sáng để loay hoay suy nghĩ xem nên bắt đầu từ đâu.
Theo phương pháp Ivy Lee, bạn nên giới hạn số lượng không quá 6 việc quan trọng trong một ngày. Con số này vừa đủ thực tế để hoàn thành, vừa đủ ít để không gây cảm giác choáng ngợp.

Bạn nên thực hiện nhiệm vụ quan trọng và khó nhất vào đầu ngày khi năng lượng đang ở mức cao nhất, thay vì né tránh hoặc nhảy sang việc khác trước khi hoàn thành. Đây chính là nội dung của nguyên tắc “Eat the Frog” (ăn con ếch sống) của Brian Tracy: hãy xử lý việc khó nhất trước để mọi thứ còn lại trong ngày trở nên dễ dàng hơn.
Sau khi hoàn thành “con ếch sống” đó, bạn sẽ có cảm giác đã đạt được thành tích ngay từ sáng sớm và nhờ vậy sẽ có động lực tốt hơn để xử lý các việc tiếp theo. Bạn cần tránh thói quen ưu tiên làm những việc dễ và quen thuộc trước, vì điều này khiến những việc thực sự quan trọng bị trì hoãn mãi đến cuối ngày khi năng lượng đã cạn kiệt.

Mỗi người có một khung giờ làm việc hiệu quả nhất khác nhau, có thể là buổi sáng sớm, buổi trưa hoặc buổi tối, tùy thuộc vào thể chất và thói quen sinh hoạt của từng người. Bạn có thể xác định “khung giờ vàng” của mình bằng cách theo dõi bản thân trong 2 tuần và ghi lại những khoảng thời gian bạn tập trung tốt nhất cũng như ít bị phân tâm nhất.
Nguyên tắc áp dụng rất đơn giản: hãy dành khung giờ vàng cho các công việc đòi hỏi tư duy sâu và mức độ quan trọng cao, trong khi dành các khung giờ còn lại cho công việc hành chính, email, họp hành và những việc không đòi hỏi sự tập trung cao độ.

Theo nghiên cứu của Đại học California Irvine, một người mất trung bình 23 phút để lấy lại sự tập trung sau mỗi lần bị gián đoạn. Đây chính là lý do vì sao mất tập trung là nguyên nhân lớn nhất làm giảm hiệu suất làm việc, dù thời gian làm việc trên danh nghĩa vẫn đủ.
Bạn có thể áp dụng hai kỹ thuật sau để duy trì sự tập trung hiệu quả hơn. Thứ nhất là Time Blocking: bạn đặt lịch cụ thể cho từng nhóm việc và chỉ làm đúng việc đó trong khung giờ đã định, đồng thời tắt thông báo điện thoại và đóng các tab không liên quan. Thứ hai là Pomodoro: bạn làm việc tập trung trong 25 phút, nghỉ 5 phút, rồi lặp lại chu kỳ đó và sau mỗi 4 vòng sẽ nghỉ dài hơn từ 15 đến 30 phút. Kỹ thuật Pomodoro đặc biệt phù hợp với những ai thường xuyên bị phân tâm.

Bạn không nên lên lịch kín 100% thời gian vì thực tế luôn có những việc phát sinh ngoài dự kiến. Nếu lịch làm việc quá chật, chỉ cần một việc bị chậm trễ là đủ để làm đổ dây chuyền toàn bộ kế hoạch trong ngày. Đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất khi lên kế hoạch làm việc.
Thực hành được khuyến nghị là bạn nên dành khoảng 20 đến 30% thời gian mỗi ngày làm vùng đệm để xử lý việc đột xuất, giải quyết sai sót và có không gian linh hoạt khi cần. Khoảng thời gian dự phòng này không phải là sự lãng phí mà thực chất là một khoản đầu tư vào tính linh hoạt cho cả ngày làm việc.

Sắp xếp công việc khoa học không phải là việc làm một lần là xong. Bạn cần kiểm tra định kỳ ở 3 cấp độ để đảm bảo kế hoạch luôn phản ánh đúng thực tế. Cụ thể, vào cuối mỗi ngày bạn hãy rà soát lại những gì đã làm được và chưa làm được, đồng thời chuyển các việc còn dang dở vào danh sách ngày hôm sau. Vào cuối tuần, bạn đánh giá tiến độ tổng thể so với mục tiêu đã đặt ra và nhận diện những gì đang hoạt động tốt cũng như những gì cần điều chỉnh. Vào cuối tháng, bạn xem lại Master List và mục tiêu dài hạn để đảm bảo mình vẫn đang đi đúng hướng và không bị cuốn vào những việc không liên quan đến mục tiêu quan trọng nhất.

Nắm được quy trình là một chuyện, còn duy trì thói quen lâu dài lại là một thách thức hoàn toàn khác. Dưới đây là những mẹo thực chiến giúp bạn không bỏ cuộc sau vài ngày đầu tiên:

Dù đã biết cách sắp xếp công việc khoa học, nhiều người vẫn mắc phải những sai lầm dưới đây mà không nhận ra. Việc nhận diện được chúng sớm sẽ giúp bạn điều chỉnh kịp thời và nâng cao hiệu quả rõ rệt:

Áp dụng thủ công 9 bước trên là một xuất phát điểm rất tốt. Tuy nhiên, khi quy mô công việc tăng lên với nhiều người, nhiều dự án và nhiều nguồn phát sinh song song, bạn cần một công cụ hỗ trợ tự động hóa việc nhắc nhở, theo dõi tiến độ và quản lý toàn bộ đầu việc tập trung tại một nơi.
CloudWORK là phần mềm quản lý công việc được thiết kế riêng cho doanh nghiệp Việt Nam với những tính năng nổi bật:

Nhận báo giá trực tiếp tại Zalo https://zalo.me/2197174064623873199
Với cá nhân, bạn chỉ cần quản lý công việc và thời gian của chính mình. Còn với nhóm, bạn cần thêm bước phân công rõ ràng ai làm gì, deadline cụ thể cho từng người và cơ chế theo dõi tiến độ chung của cả tập thể. Điều quan trọng là cả nhóm phải vận hành theo cùng một hệ thống, vì nếu mỗi người áp dụng một phương pháp khác nhau thì sẽ rất khó phối hợp. Đây chính là lúc một công cụ quản lý công việc dùng chung phát huy giá trị rõ rệt nhất.
Theo nghiên cứu của Phillippa Lally tại Đại học College London, một thói quen mới trung bình cần 66 ngày để hình thành chứ không phải 21 ngày như quan niệm phổ biến. Với kỹ năng sắp xếp công việc, bạn sẽ thấy sự khác biệt rõ ràng sau 2 đến 3 tuần áp dụng nghiêm túc, nhưng để nó trở thành phản xạ tự nhiên thì cần ít nhất 2 tháng thực hành nhất quán. Lời khuyên thực tế là bạn hãy bắt đầu với 1 hoặc 2 bước đơn giản nhất như lập checklist cuối ngày trước khi cố gắng áp dụng toàn bộ quy trình một lúc.
Đây là tình huống rất phổ biến trong môi trường doanh nghiệp và bạn hoàn toàn có thể xử lý chủ động. Khi nhận việc mới, thay vì nhận ngay và làm ngay, bạn hãy hỏi thêm: “Việc này cần xong trước hay sau việc A mình đang làm?” để sếp tự xác nhận mức độ ưu tiên. Nếu việc mới thực sự quan trọng hơn, bạn hãy điều chỉnh kế hoạch ngay lập tức và dời những việc ít quan trọng hơn sang ngày sau. Đây chính xác là lý do bạn cần dành ra vùng đệm 20 đến 30% thời gian mỗi ngày như đã đề cập ở bước 8.
Sắp xếp công việc khoa học là kỹ năng có thể học được, không phải bẩm sinh. Bạn hãy bắt đầu từ bước 1 ngay hôm nay, và nếu đang quản lý cả một đội nhóm, hãy tìm hiểu thêm cách CloudWORK giúp cả team làm việc có hệ thống và hiệu quả hơn.
CloudWORK – Giải pháp quản lý công việc, dự án tinh gọn
Chúc mừng bạn có 14 ngày trải nghiệm miễn phí. Nhanh tay đăng ký ngay!